Tomaten voorzaaien: vanaf wanneer, hoe en met hoeveel licht

Tomaten hebben een lang seizoen nodig voordat de eerste vruchten rijp zijn. Zaai je ze pas in mei, dan oogst je laat en weinig. Daarom zaai je ze binnen voor. Hier lees je wanneer het juiste moment is, hoe het zaaien lukt en hoe kleine kiemplantjes uitgroeien tot stevige planten.

Vanaf wanneer kun je tomaten voorzaaien?

De beste periode is half maart tot begin april. Half mei, na de laatste nachtvorst, zijn de planten dan zes tot acht weken oud en zo'n 20 tot 30 cm hoog. Dat is ideaal om ze buiten te planten.

• Eind februari lukt alleen als je een kweeklamp hebt. Anders worden de planten lang en dun.
• Later dan half april loont voorzaaien nauwelijks nog. Koop dan liever jonge planten.
• Helemaal binnen kun je compacte soorten het hele jaar zaaien, als ze genoeg licht krijgen.

Welke andere groenten je wanneer voorzaait, zie je in onze Zaaikalender voor binnen.

Welke soorten zijn geschikt?

• Cherry- en cocktailtomaten dragen vroeg en veel kleine vruchten. Ze vergeven ook fouten.
• Struiktomaten en dwergsoorten blijven compact. Ze passen in potten, op het balkon en op de vensterbank.
• Vleestomaten hebben de meeste tijd en veel ruimte nodig. Ze zijn eerder iets voor de kas of een beschut bed.

Dit heb je nodig

• Zaad. Zaden van gekochte tomaten kiemen vaak wel, maar geven niet altijd dezelfde soort.
• Zaaigrond. Die is voedselarm en luchtig.
• Kleine potjes of een kweekbakje met deksel.
• Een warme plek. Tomaten kiemen het best bij 20 tot 25 °C.
• Licht. Na het kiemen hebben de plantjes er veel van nodig.

Stap voor stap zaaien

• 1. Zaaien. Leg de zaden ongeveer een halve centimeter diep in vochtige zaaigrond en bedek ze licht.
• 2. Vochtig en warm houden. Een deksel of folie houdt het vocht vast. Lucht één keer per dag even.
• 3. Wachten. Na vijf tot tien dagen verschijnen de eerste kiemplantjes.
• 4. Naar het licht. Haal het deksel eraf en zet de kiemplantjes zo licht mogelijk.

Licht tegen vergeilen

De meest gemaakte fout bij voorzaaien is te weinig licht. De kiemplantjes rekken zich uit naar het raam en worden lang, dun en bleek. Tuiniers noemen dat vergeilen. Zulke planten knikken makkelijk om.

• 12 tot 16 uur licht per dag houdt de planten compact.
• Een kweeklamp op vaste afstand en met tijdschakelaar maakt dat makkelijk. Meer daarover in onze gids Kweeklamp voor kruiden.
• Na het kiemen koeler. 18 tot 20 °C is nu genoeg. Warmte bij weinig licht bevordert vergeilen.

Verspenen en verpotten

Na de ronde kiemblaadjes komen de eerste gekartelde tomatenblaadjes. Nu ga je verspenen: elke plant krijgt een eigen pot. Tomaten hebben een bijzonderheid: zet je ze dieper, tot net onder de kiemblaadjes, dan maakt de stengel nieuwe wortels. Daardoor wordt de plant steviger. Als de wortels de pot vullen, gaat hij in een grotere pot met gewone potgrond.

Afharden en uitplanten

Na de laatste nachtvorst half mei mogen de tomaten naar buiten. Laat ze een week lang wennen aan zon en wind: eerst een paar uur in de schaduw, dan langer en zonniger. Buiten hebben ze een zonnige plek nodig die beschut is tegen regen. Hoe tomaten op het balkon lukken en waarom binnen soms de betere keus is, lees je in Tomaten op het balkon.

Het hele jaar tomaten binnen

Compacte cherrytomaten groeien ook helemaal binnen, als ze genoeg licht krijgen. In de GreenBox kiemen de zaden in PlantPlugs in plaats van in zaaigrond. Licht en schema regelt de GreenBox, en de app herinnert je eraan om water bij te vullen. Soorten als Cherry Tomato, de cocktailtomaat Red Bubble of de wilde tomaat Summer Sweet blijven daar tot de oogst. Om te beginnen is er de cherrytomaten- en chilimix. Hoe je chilipepers voorzaait, lees je in Chilipepers voorzaaien.

Meer over de GreenBox

Kort samengevat

• Zaai tomaten van half maart tot begin april, met een kweeklamp al vanaf eind februari.
• Zaai ze een halve centimeter diep en houd ze vochtig bij 20 tot 25 °C.
• Zet ze na het kiemen licht en koeler: 12 tot 16 uur licht, 18 tot 20 °C.
• Zet ze bij het verspenen dieper, dat geeft een stevige stengel.
• Na de laatste nachtvorst half mei afharden en naar buiten, of compacte soorten helemaal binnen kweken.

Veel plezier met zaaien!
Je BERLIN GREEN-team